۱۷ سپتامبر ۲۰۲۵ - پژوهش جدید ارائه شده در نشست سالانه انجمن اروپایی مطالعات دیابتEASD)- وین ،۱۵تا ۱۹سپتامبر) نشان می دهد که دیابت نوع ۲ (T2D) به ویژه در مراحل ابتدایی، نقش کلیدی در تسریع روند تجمع بیماری های مزمن ایفا می کند.
دکتر جی ژانگ، نویسنده ی اصلی این مقاله از مرکز دیابت استنو در آرهوس دانمارک، توضیح داد: «نگران کننده این است که افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ نسبت به افراد فاقد این بیماری، سریع تر به وضعیت های بیماری زا پیشرفت می کنند. این تسریع در تمام گروه های سنی مشاهده شد، اما این الگو در بزرگسالان میانسال برجسته تر بود. نتایج ما دیابت نوع ۲ را به عنوان عامل کلیدی در چند بیماری (multimorbidity) معرفی می کند و بر نیاز به راهبردهای مراقبتی مرحله محور متناسب با مراحل مختلف پیشرفت بیماری های مزمن تأکید دارد».
پیش بینی می شود دیابت نوع ۲ به بزرگ ترین بیماری همه گیر جهان تبدیل شود و تا سال ۲۰۵۰حدود ۱.۳میلیارد نفر را تحت تأثیر قرار دهد. دیابت نوع 2، اغلب همراه با بیماری های مزمن دیگر مانند فشار خون بالا، نارسایی قلبی، بیماری مزمن کلیه و افسردگی رخ می دهد و سهم قابل توجهی در بار جهانی چند بیماری دارد.
اما اینکه افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ با چه سرعتی دچار چندین بیماری مزمن می شوند و این نرخ پیشرفت در سنین مختلف چگونه تغییر می کند، هنوز به خوبی مشخص نشده است.
برای پر کردن این خلأهای دانشی، پژوهشگران دانمارکی بررسی کردند که دیابت نوع ۲ چگونه بر نرخ توسعه بیماری های مزمن در ۵۰۲۳۶۸ شرکت کننده از بانک زیستی بریتانیا تأثیر می گذارد. میانگین سنی شرکت کنندگان در زمان ثبت نام ۵۸سال بود و حدود ۴۶ درصد از آن ها مرد بودند.
پژوهشگران از سوابق سلامت برای پیگیری نتایج سلامتی به مدت میانگین ۱۵سال استفاده کردند. در این مدت، ۴۷۷۲۵ نفر (۹.۵ درصد) به دیابت نوع ۲ مبتلا شدند و تعداد بیماری هایی که پس از آن تجربه کردند (از میان ۸۰ بیماری مزمن بلند مدت) شمارش شد.
برای محاسبه سرعت پیشرفت بیماری های مزمن، پژوهشگران از مدل های چند مرحله ای استفاده کردند تا نرخ انتقال بین گروه هایی با تعداد بیماری های مشابه را مقایسه کنند. برای مثال، بررسی کردند که یک فرد مبتلا به دیابت نوع ۲و یک بیماری مزمن دیگر با چه سرعتی به بیماری سوم مبتلا می شود، و آن را با یک فرد غیردیابتی که دو بیماری مزمن(که هیچ کدام دیابت نیستند) دارد و به بیماری سوم مبتلا می شود، مقایسه کردند.
این روش با اطمینان از اینکه هر دو گروه با تعداد یکسانی از بیماری های مزمن شروع می کنند، نقش دیابت نوع ۲ را به طور جداگانه و دقیق بررسی می کند.
افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ به طور مداوم نرخ انتقال بالاتری (پیشرفت سریع تر) بین مراحل مختلف بیماری داشتند. برای مثال، در میان افرادی با دو بیماری مزمن، افرادی که یکی از بیماری های آنها دیابت نوع ۲ بود، با نرخ ۵.۷ درصد در سال به بیماری سوم مبتلا شدند، در حالی که این نرخ برای کسانی که دو بیماری غیر دیابتی داشتند، ۳.۵ درصد در سال بود. این بدان معناست که افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ در مقایسه با افراد فاقد دیابت نوع ۲، با ۶۰ درصد خطر بیشتر برای تشخیص بیماری جدید مواجه هستند.
در بررسی تفاوت های خطر پیشرفت چند بیماری در سنین مختلف، پس از کنترل جنسیت، سطح تحصیلات و شاخص توده بدنی (BMI)، این مطالعه نشان داد که شرکت کنندگان مبتلا به دیابت نوع ۲در گروه های سنی جوان تر (۴۰تا ۵۵سال) نسبت به گروه های سنی بالاتر، نرخ سریع تری از تجمع بیماری را نشان دادند.
دکتر ژانگ گفت:« این یافته بر نیاز به مداخله زودهنگام در میانسالی برای کند کردن روند پیشرفت چند بیماری تأکید دارد. دلایلی که باعث می شود افراد مبتلا به دیابت نوع ۲در گروه های سنی جوان تر سریع تر پیشرفت کنند، نیاز به تحقیقات بیشتر دارد».
او افزود:«مهم ترین پیام مطالعه ی ما این است که در میان افرادی با تعداد بیماری های مزمن مشابه، افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ سریع تر به بیماری های جدید مبتلا می شوند، در مقایسه با افراد فاقد دیابت نوع ۲. این نقش پویای دیابت نوع ۲ را نشان می دهد، زیرا ارتباط بین دیابت نوع ۲ و پیشرفت بیماری در مراحل اولیه قوی تر بود و با پیشرفت چندبیماری به تدریج کاهش یافت».
نویسندگان به چند محدودیت در این مطالعه اشاره کردند، از جمله اینکه عوامل خطر مانند وضعیت اجتماعی-اقتصادی، سیگار کشیدن، رژیم غذایی و شاخص های بالینی فقط در ابتدای مطالعه ارزیابی شدند و تغییرات آن ها در طول پیگیری لحاظ نشده است.
آنها همچنین خاطرنشان کردند که سوگیری در تشخیص ممکن است بر یافته ها تأثیر بگذارد، زیرا افراد مبتلا به دیابت نوع ۲تحت پایش پزشکی بیشتری قرار دارند، که ممکن است منجر به شناسایی زودتر بیماری های مزمن دیگر شود. افزون بر این، از آنجایی که این مطالعه توصیفی است، نمی تواند روابط علت و معلولی را اثبات کند و در تحقیقات آینده باید مکانیسم های زیربنایی بررسی گردد.
در نهایت، شرکتکنندگان بانک زیستی بریتانیا به طور کلی سالم تر و تحصیل کرده تر از جمعیت عمومی هستند، بنابراین ممکن است یافته ها برای سایر جمعیت ها قابل تعمیم نباشد.
منبع:
https://medicalxpress.com/news/2025-09-diabetes-multiple-chronic-diseases.html